برک لباس فاخر مردم بامیان و مناطق مرکزی افغانستان

بَرَک یکی از مهمترین و با ارزش ‌ترین صنایع دستی ولایت بامیان افغانستان است که از پشم نرم و خالص گوسفند، بز و یاهم شتر بافته شده و به دلیل گرما و مقاومت بالا در برابر رطوبت، شهرت فراوان دارد. این پارچه سنتی که ریشه در اقت...

این جامه که پیشینه کهن در فرهنگ مردمان هزاره‌ جات دارد، نه تنها یک پوشش بلکه بخشی از هویت تاریخی افغانستان است. برک، با بافت ضخیم و نفوذ ناپذیر خود، سدی استوار در برابر سرمای شدید مناطق کوهستانی ساخته شده و با شهرتی که مرزهای ملی را درنوردیده، امروزه به عنوان لباسی فاخر و اصیل در میان مردم ولایات مرکزی و فراتر از آن، جایگاهی ویژه دارد.

برک به دو نوع است: برک ساده و برک چهارگلی. برک چهار گلی نسبت به برک ساده علاقمندان بیشتر دارد.

از نگاه کیفت و زیبایی، برکِ ولسوالی ورس ولایت بامیان، از شهرت و محبوبیت بیشتری برخوردار است.

قیمت برک نظر به زیبایی و کیفت آن متفاوت است. برک دوخته شده به شکل چپن و کرتی، به قیمت های متفاوت در بازار به فروش می ‌رسند.

مردمان مناطق مرکزی افغانستان در خارج از کشور به برک علاقمندی بسیاری دارند. بیشتر افراد علاقمند برک به خاطر گرم بودن و زنده نگهداشتن فرهنگ مردمان مناطق شان از آن استفاده می کنند.

برک به ‌طور معمول در چندین مرحله تولید می‌ شود. برای ساخت آن، ابتدا پشم را شسته و در معرض نور خورشید خشک میکنند. سپس پشم خشک‌ شده را با شانه ‌های مخصوص حلاجی کرده و برای مرحله ریسندگی آماده می ‌سازند. پس از آنکه رشته‌ های پشم به تار تبدیل شد، آن را مانند گلیم می ‌بافند. در مرحله نهایی، تکه بافته ‌شده را همانند نمد با پا می ‌مالند. در این مرحله، پارچه برک برای چندین ساعت تحت فشار دست و پا قرار می ‌گیرد تا تراکم و استحکام بیشتری پیدا کند. تهیه کنندگان برک با سپری کردن این مراحل برک را تهیه می کنند و در نتیجه تکه برک ساخته می شود.

از تکه های بافته شده برک برای ساختن بالاپوش، کرتی، واسکت، پتلون و چپن استفاده می‌ کنند.

در ولایت بامیان و مناطق مرکزی کشور علاوه بر برک، تولید دیگر صنایع دستی پشمی مانند قالین، گلیم، نمد و بوت ‌های نمدی نیز رواج دارد. با این حال، در سال ‌های اخیر صنعت برک ‌بافی تحت تأثیر گسترش لباس‌ های وارداتی، رونق پیشین خود را از دست داده است. از این ‌رو حفظ و حمایت از این هنر کهن نیازمند توجه جدی مسئولان و فعالان صنایع دستی است تا با درک اهمیت نمادین و پیشینهٔ تاریخی این نوع لباس ‌های دست ‌بافت، در حفظ و پاسداری از آن همت بیشتری به خرج دهند و این میراث ارزشمند از گزند فراموشی مصون بماند.